“Mijn taal is mijn rijkdom”

Tijdens theaterfestival Futur Liquide staan ook voorstellingen op het programma in het dialect. Een verrijking van onze Vlaamse roots die meer en meer aan het verdwijnen is of een absolute no go? Wij spraken met Tom Ternest en Pascal Platel, experts in het brengen van toneel in het dialect. Tom brengt het stuk Slachtinge met zijn toneelgezelschap Theatermakery Het Eenzame Westen. Pascale komt naar Kortrijk met haar voorstelling Gezegend zij waarin ze de tante speelt van Jezus Christus.


Slachtinge gaat over een elfjarig jongetje dat twee tanden uit de mond slaat van een ander jongetje, zonder medelijden. Beide ouders komen samen om een oplossing te zoeken. Het stuk werd geschreven door Yasmina Reza en verfilmd in 2011. Hebben jullie inspiratie gehaald daaruit of een eigen toets aan het verhaal gegeven?
Tom: “Zes jaar geleden heb ik de voorstelling twee keer gezien, toen gespeeld door Els Dottermans, Frank Focketyn, An Miller en Oscar Van Rompay. Ze brachten het stuk met humor en er zaten pijnlijk herkenbare situaties voor het publiek. De film was dan weer traag en de boodschap niet extreem. Daar proberen wij in onze theaterversie, wel een indruk achter te laten bij het publiek.”

We zien het West-Vlaams in de media vaak in een negatieve context. Merken jullie vooroordelen over het West-Vlaamse dialect?
Tom: “Ja toch wel, en dat proberen we met Het Eenzame Westen weg te nemen. Bij iedere voorstelling brengen we een nieuwe biotoop: van plattelandsmensen tot de hogere klasse. We tonen aan de toeschouwers dat het dialect voor iedereen is.”

In de loop van jullie voorstelling gaan de personages van standaardtaal over naar dialect. Zijn jullie niet bang dat sommige mensen daarop afhaken?
Tom: “Eerlijk gezegd krijgen wij heel goede commentaren op ons dialect. Het management raadde ons aan om met boventitelingen te werken, zodat het stuk een betere kans zou maken om ook in Antwerpen en Brussel te staan. Maar het publiek begrijpt ons, waar we ook spelen. Daarom hebben we beslist om het niet te doen. De mensen komen achteraf zeggen: “We hebben niet alles verstaan, maar we waren wel mee”. Iedereen krijgt trouwens tijdens de voorstelling een woordenboekje mee met alle dialectwoorden en hun betekenis.

Niet enkel het “West-Vloams” staat op het programma tijdens Futur liquide, ook het Gents is goed vertegenwoordigd in de persoon van Pascale Platel. Zij ervaarde dat mensen haar Gentse dialect in het begin van haar carrière not done vonden, maar dat is intussen veranderd.
Pascal: “Als ik op mijn dialect aangesproken wordt, schrik ik altijd even. Mijn taal is onlosmakelijk met mij verbonden en voor mij klinkt dat allemaal heel natuurlijk. Bovendien is mijn dialect geen bewuste keuze. Het is de enige taal waarmee ik kan communiceren en mijn verhaal kan overbrengen. Het is mijn rijkdom.”

Tom beaamt die mening. Het West-Vlaams is onafscheidelijk met hem verbonden.
Tom: “Door mijn job woon ik in Gent en soms kriebelt het om terug te gaan naar mijn roots in Roeselare. De dialectklanken op zich blijven wel hangen, maar het typische vocabulaire verdwijnt steeds meer. Bij Het Eenzame Westen gebruiken we bewust bepaalde woorden en zegswijzen om een nostalgisch gevoel te creëren. Ik kan mij nog altijd het best uitdrukken in het West-Vlaams. Het is een deel van wie ik ben.”

Je treedt niet enkel op in het West-Vlaams, maar ook in het Limburgs. Hoe leer je een ander dialect aan?
Tom: “Als wij een ander dialect aangeleerd krijgen, wordt dat fonetisch uitgeschreven tot iets dat bijna onleesbaar is. Onze rollen worden dan door drie à vier personen ingesproken als voorbeelden. Met die opnames kunnen wij aan de slag in de repetities.”

In welk dialect zou je graag eens op de planken staan?
Tom: “Mijn droom is om het Frans-Vlaamse dialect terug te brengen. Het is een dialect dat bijna niemand verstaat en ook amper nog gesproken wordt. Er bestaan nu wel cursussen waar je het kan leren. In sommige Kempische dorpen spreken ze dialecten waarvan niet veel mensen weten dat ze bestaan. Het zou tof zijn om daar een deel van te zijn. Dialect is voor mij een ambacht, bijna een kunst. We moeten erover waken dat het, net als ons erfgoed, goed bewaard blijft."

Tekst: Elisha Mone en Niousha Mosalanejad
Foto's: Kathleen Gheysen en Luc Depreitere